આ પાનું મશીન દ્વારા અનુવાદિત છે
આ અનુવાદ હજી કોઈ ડૉક્ટરે તપાસ્યો નથી. અર્થ સાચો હોવો જોઈએ, પણ કંઈ અસ્પષ્ટ કે ખોટું લાગે તો અંગ્રેજી મૂળ વાંચો.
અંગ્રેજી મૂળ વાંચોબે અઠવાડિયાં કરતા વધુ સમયથી ચાલતી ખાંસીમાં ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે. ભારતમાં આવી ખાંસી હોય તો હંમેશા ક્ષય રોગ એટલે કે ટીબી (Tuberculosis - TB) ની તપાસ કરાવવા વિશે વિચારવું જોઈએ.
આ ચિહ્નો દેખાય તો તરત હોસ્પિટલ જાઓ
- ખાંસી બે અઠવાડિયાં કરતા વધુ સમયથી ચાલી રહી હોય
- ખાંસીમાં લોહી પડતું હોય
- સાંજના સમયે તાવ આવતો હોય, રાત્રે પરસેવો થતો હોય કે વજન ઘટતું હોય
- શ્વાસ ચડતો હોય કે છાતીમાં દુખાવો થતો હોય
- તમને ફેફસાંની કોઈ બીમારી હોય અને લક્ષણો વધારે બગડ્યા હોય
In English:
- The cough has lasted more than two weeks
- You are coughing up blood
- You have evening fever, night sweats or weight loss
- You are breathless or have chest pain
- You have a known lung condition and your symptoms have worsened
ચેતવણીનાં ચિહ્નો અંગ્રેજીમાં પણ બતાવ્યાં છે, જેથી જરૂરી માહિતી ફક્ત અનુવાદ પર આધારિત ન રહે.
કારણ શું છે
- ટીબી / ક્ષય રોગ (Tuberculosis - TB) — ભારતમાં જો ખાંસી બે અઠવાડિયાંથી વધુ રહે, તો આ કારણ વિશે હંમેશા વિચારવામાં આવે છે
- અસ્થમા / દમ (Asthma)
- ક્રોનિક ઓબસ્ટ્રક્ટિવ પલ્મોનરી ડિસીઝ (COPD - ફેફસાંની બીમારી), ખાસ કરીને ધૂમ્રપાન કરતા લોકોમાં
- વાયરલ ઈન્ફેક્શન કે બીમારી પછીની ખાંસી (Post-infectious cough)
- એસિડ રિફ્લક્સ (Acid reflux - પેટનો એસિડ ગળા સુધી આવવો)
- હવાનું પ્રદૂષણ, ધૂળ અને કામની જગ્યાએ ધુમાડા કે રજકણોની અસર
- બ્લડ પ્રેશર (Blood pressure) ની કેટલીક દવાઓ, ખાસ કરીને એસીઇ ઈન્હિબિટર્સ (ACE inhibitors)
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
ખાંસી કેટલા દિવસ રહે તો વધારે કહેવાય?
બે અઠવાડિયાં કરતા વધુ. ભારતમાં બે અઠવાડિયાંથી વધુ ચાલતી ખાંસીમાં હંમેશા ટીબી (Tuberculosis - TB) ની શક્યતા વિચારવી જોઈએ, અને સરકારી કાર્યક્રમ હેઠળ તેની તપાસ મફતમાં થાય છે.
શું મારી બ્લડ પ્રેશરની દવાથી ખાંસી થઈ શકે?
હા, થઈ શકે છે. સૂકી અને ગળામાં ખંજવાળ આવતી ખાંસી એ એસીઇ ઈન્હિબિટર્સ (ACE inhibitors) નામની બ્લડ પ્રેશર (Blood pressure) ની સામાન્ય દવાઓની જાણીતી આડઅસર છે. તમારી મેળે ગોળી બંધ ન કરો — તમારા ડૉક્ટરને જણાવો, તેઓ સામાન્ય રીતે તેની જગ્યાએ બીજી દવા આપી શકે છે.
ખાંસીમાં લોહી આવવાનો શું અર્થ થાય?
લોહી ગમે તેટલી માત્રામાં આવે, તેને તરત જ ડૉક્ટરને બતાવવું જરૂરી છે. આ ટીબી (Tuberculosis), છાતીમાં ઈન્ફેક્શન કે ફેફસાંની અન્ય બીમારીઓને કારણે હોઈ શકે છે. ખાંસી પોતે મટી જશે તેની રાહ જોવા કરતાં કારણ શોધવું જરૂરી છે.
સામાન્ય ખાંસી કેટલા દિવસ સુધી રહે છે?
શરદી કે વાયરલ બીમારી પછીના અન્ય લક્ષણો મટી ગયા પછી પણ ખાંસી સામાન્ય રીતે બે થી ત્રણ અઠવાડિયાં સુધી રહી શકે છે, કારણ કે શ્વાસનળીમાં થોડો સમય બળતરા રહે છે. આ સામાન્ય છે અને તેનો અર્થ એ નથી કે ઈન્ફેક્શન હજુ પણ છે. જો કે, બે અઠવાડિયાંથી વધુ સમય થાય તો રાહ જોવાને બદલે ડૉક્ટર પાસે તપાસ કરાવી લેવી જોઈએ.
મારી ખાંસી કેમ મટતી નથી?
ખાંસી લાંબી ચાલવાના સામાન્ય કારણોમાં વાયરલ બીમારી પછીની ખાંસી, અસ્થમા (Asthma), એસિડ રિફ્લક્સ (Acid reflux), ધૂમ્રપાન કરનારાઓમાં સીઓપીડી (COPD), હવાનું પ્રદૂષણ કે ધૂળની અસર, અને એસીઇ ઈન્હિબિટર (ACE inhibitor) વર્ગની બ્લડ પ્રેશરની દવાઓ શામેલ છે. ભારતમાં, બે અઠવાડિયાંથી વધુ સમયની કોઈ પણ ખાંસી માટે ટીબી (Tuberculosis - TB) નો વિચાર કરવો પણ જરૂરી છે. આમાંથી કયું કારણ છે તે જાણવા માટે ડૉક્ટર અને સામાન્ય રીતે છાતીનો એક્સ-રે (Chest X-ray) અથવા કફની તપાસ (Sputum test) ની જરૂર પડે છે — આ ઘરે નક્કી થઈ શકે નહીં.
જો મારી ખાંસી એક મહિનાથી વધુ સમયથી હોય તો શું કરવું?
ડૉક્ટર પાસે જાઓ અને ખાંસી કેટલા સમયથી છે તે સ્પષ્ટપણે જણાવો. એક મહિના કે તેથી વધુ સમયની ખાંસીમાં તપાસની જરૂર હોય છે, વધુ સિરપ પીવાની નહીં. ખાસ કરીને ટીબી (Tuberculosis - TB) ની તપાસ કરાવવા વિશે પૂછો, જે સરકારી કાર્યક્રમમાં મફતમાં થાય છે — ખાસ કરીને જો તમને સાંજના સમયે તાવ આવતો હોય, રાત્રે પરસેવો થતો હોય કે વજન ઘટતું હોય.
મને ત્રણ દિવસથી ખાંસી છે. શું તે સામાન્ય છે?
સામાન્ય રીતે હા. શરદી કે વાયરલ બીમારી સાથે આવતી ખાંસી પોતાનું કામ કરી રહી હોય છે — શ્વાસનળી સાફ કરવાનું — અને થોડા દિવસ ખાંસી રહેવી સામાન્ય છે. પરંતુ જો શ્વાસ ચડતો હોય, છાતીમાં દુખાવો થતો હોય, ખાંસીમાં લોહી આવતું હોય, મટતો ન હોય તેવો સખત તાવ હોય, અથવા જે વ્યક્તિને ખાંસી છે તે નાનું બાળક હોય, વૃદ્ધ હોય, કે તેમને ફેફસાં કે હૃદયની બીમારી હોય, તો બે અઠવાડિયાંની રાહ જોયા વિના વહેલા ડૉક્ટરને બતાવો.
સૂકી ખાંસી અને કફ વાળી ખાંસી વચ્ચે શું તફાવત છે?
સૂકી ખાંસીમાં કફ બહાર આવતો નથી અને ગળામાં ખંજવાળ કે બળતરા અનુભવાય છે. જ્યારે કફ કે બલગમ વાળી ખાંસીમાં કફ બહાર આવે છે, જે સાફ, સફેદ, પીળો કે લીલો હોઈ શકે છે. કફનો રંગ જોઈને એન્ટિબાયોટિક (Antibiotic) ની જરૂર છે કે નહીં તે નક્કી થતું નથી — આ એક સામાન્ય માન્યતા છે અને તે ખોટી છે. બંને પ્રકારની ખાંસી વાયરલ બીમારી પછી થઈ શકે છે, અને જો તે બે અઠવાડિયાંથી વધુ રહે તો બંનેમાં તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.
ઈન્ફેક્શન પછીની ખાંસી (Residual cough) એટલે શું?
આ એ ખાંસી છે જે ઈન્ફેક્શન મટી ગયા પછી પણ રહી જાય છે. શ્વાસનળી થોડો સમય સંવેદનશીલ અને બળતરાવાળી રહે છે, તેથી બાકીની તબિયત સારી થઈ ગઈ હોય તો પણ ખાંસી ચાલુ રહે છે. શરદી પછી આ ખાંસી સામાન્ય રીતે બે થી ત્રણ અઠવાડિયાં રહે છે અને પોતાની મેળે મટી જાય છે. જો તે તેનાથી વધુ ખેંચાય, અથવા તાવ, રાત્રે પરસેવો કે વજન ઘટવા જેવા લક્ષણો પણ હોય, તો રાહ જોવાને બદલે ડૉક્ટરને બતાવવું જોઈએ.
મારી ખાંસી મટી જાય છે અને ફરી આવી જાય છે. એનો શું અર્થ થાય?
જે ખાંસી મટીને ફરી પાછી આવે છે તે વિશે ડૉક્ટરને જણાવવું જરૂરી છે, કારણ કે સતત ચાલતી ખાંસી કરતાં તેના કારણો અલગ હોઈ શકે છે. તેના સામાન્ય કારણોમાં અસ્થમા (Asthma - જે વારંવાર થાય છે અને રાત્રે, કસરત વખતે કે ઠંડી હવામાં વધી શકે છે), એસિડ રિફ્લક્સ (Acid reflux), વારંવાર થતાં ઈન્ફેક્શન (ખાસ કરીને બાળકોમાં), અને ઋતુ પ્રમાણે થતી એલર્જી (Allergies) શામેલ છે. ખાંસી ક્યારે પાછી આવે છે અને ત્યારે તમે શું કરી રહ્યા હતા તેની નોંધ રાખો — આ માહિતી ડૉક્ટર માટે ખૂબ ઉપયોગી થાય છે.