चव न घालवता मिठाचे प्रमाण कसे कमी करावे

थोडक्यात

• दिवसाला ५ ग्रॅमपेक्षा कमी मीठ खाण्याचे ध्येय ठेवा — म्हणजे सुमारे एक सपाट चमचा
• बहुतेक मीठ लोणचे, पापड, नमकीन, सॉस, पॅकबंद आणि हॉटेलच्या अन्नातून येते
• जेवणाच्या टेबलावर मीठदाणी ठेवू नका
• चव वाढवण्यासाठी लिंबू, मिरी, लसूण, आले आणि औषधी वनस्पतींचा (herbs) वापर करा
• हळूहळू कमी करा — तुमची चव काही आठवड्यांत जुळवून घेते

मीठामुळे रक्तदाब वाढतो आणि भारतात स्ट्रोक, हृदयविकाराचा झटका (heart attack) आणि मूत्रपिंडाचे आजार (kidney disease) होण्यामागे रक्तदाब हे एक मोठे कारण आहे. मिठाचे प्रमाण कमी करणे हा सामान्य माणूस करू शकणारा सर्वात प्रभावी बदल आहे.

असा समज आहे की मीठ फक्त स्वयंपाकातून येते. प्रत्यक्षात मिठाचा मोठा हिस्सा इतर ठिकाणांहून येतो: लोणचे, पापड, नमकीन, बिस्किटे, ब्रेड, इन्स्टंट नूडल्स, सॉस, प्रक्रिया केलेले चीज (processed cheese) आणि हॉटेलचे अन्न.

टेबलावरून मीठदाणी काढून टाकण्यापासून सुरुवात करा. शिजवलेल्या अन्नात वरून मीठ टाकणे ही सवय असते, चव नसते. एकदा मीठदाणी समोर नसेल की ही सवय लवकर सुटते.

फक्त मीठ काढू नका, तर त्याऐवजी दुसरी चव वापरा. लिंबाचा रस, काळी मिरी, लसूण, आले, कढीपत्ता, कोथिंबीर आणि भाजलेले जिरे हे मिठाशिवाय अन्नाला चांगली चव देतात. जेव्हा तुम्ही मीठ काढून टाकता आणि त्याऐवजी काहीही वापरत नाही, तेव्हाच जेवण बेचव लागते.

एकाच वेळी बंद करण्याऐवजी हळूहळू कमी करा. जिभेची चव सुमारे दोन ते चार आठवड्यांत जुळवून घेते. सुरुवातीला जे जेवण बेचव वाटत होते, ते नंतर सामान्य वाटू लागते — तर जास्त मीठ असलेले अन्न खूप खारट वाटू लागते.

जर तुम्हाला उच्च रक्तदाब (high blood pressure), मूत्रपिंडाचा आजार किंवा हृदय निकामी होण्याचा (heart failure) त्रास असेल, तर तुमच्यासाठी मिठाचे नेमके प्रमाण किती असावे, हे तुमच्या डॉक्टरांना विचारा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न