हे पान यंत्राने भाषांतरित केले आहे
हे भाषांतर अद्याप डॉक्टरांनी तपासलेले नाही. अर्थ बरोबर असावा, पण काही अस्पष्ट वाटल्यास इंग्रजी मूळ वाचा.
इंग्रजी मूळ वाचालिव्होथायरॉक्सिन (Levothyroxine) हे औषध तुमचा सुस्तावलेला किंवा कमी काम करणारा थायरॉईड (Thyroid) जे संप्रेरक (हार्मोन) बनवत नाही, त्याची भरपाई करते. हे शरीराला उत्तेजित करणारे औषध नसून फक्त कमतरता भरून काढणारे आहे, आणि डोसइतकेच ते कसे घेता हेसुद्धा महत्त्वाचे असते.
- औषधे
- Levothyroxine sodium
- Brands
- Thyronorm, Eltroxin, Thyrox, Lethyrox
कशासाठी वापरले जाते
- हायपोथायरॉईडीझम (Hypothyroidism) — थायरॉईड कमी काम करणे
- शस्त्रक्रिया करून थायरॉईड काढल्यानंतर, किंवा रेडिओॲक्टिव्ह आयोडीन (Radioactive iodine) उपचारांनंतर
- लहान बाळांमधील जन्मजात हायपोथायरॉईडीझम, जो नवजात बालकांच्या तपासणीत (न्यूबॉर्न स्क्रीनिंग) आढळतो
- गरोदरपणात थायरॉईड संप्रेरकाची भरपाई करण्यासाठी, कारण या काळात शरीराची गरज सहसा वाढते
हे कसे काम करते
लिव्होथायरॉक्सिन (Levothyroxine) ही थायरॉक्सिनची (Thyroxine) कृत्रिम आवृत्ती आहे, जे संप्रेरक तुमचा थायरॉईड सामान्यतः तयार करतो. शरीरात ज्याची कमतरता आहे त्याची ही फक्त भरपाई करते आणि शरीराचा वेग पूर्ववत करते. हे थायरॉईडला जास्त काम करण्यास भाग पाडत नाही.
हे कसे घ्यावे
- सकाळी उठल्या उठल्या पाण्यासोबत उपाशी पोटी हे औषध घ्या, आणि काहीही खाण्यापिण्यापूर्वी ३० ते ६० मिनिटे थांबा. चहा आणि कॉफीमुळे हे औषध शरीरात शोषले जाणे खूप कमी होते.
- कॅल्शियमच्या गोळ्या (Calcium tablets), लोहाच्या (आयर्न) गोळ्या, पित्ताची औषधे (Antacids) आणि मल्टीव्हिटॅमिन्स घेताना किमान ४ तासांचे अंतर ठेवा. या गोष्टी पोटात औषधाला बांधून ठेवतात, ज्यामुळे रक्तात कमी औषध पोहोचते.
- रोज एकाच वेळी गोळी घ्या. गोळी चुकल्यास रक्तातील औषधाची पातळी अपेक्षेपेक्षा जास्त बिघडू शकते.
- नेहमी एकाच कंपनीच्या (ब्रँडच्या) गोळ्या घेण्याचा प्रयत्न करा. वेगळ्या कंपनीच्या गोळ्यांमध्ये असणाऱ्या लहानशा फरकामुळेही तुमच्या रक्तातील पातळी बदलू शकते.
खबरदारी
- टीएसएच (TSH) रक्ताच्या चाचणीद्वारे तुमचा डोस ठरवला जातो, सहसा कोणताही बदल केल्यानंतर ६ ते ८ आठवड्यांनी ही चाचणी केली जाते.
- जर तुम्ही गरोदर राहिलात तर ताबडतोब तुमच्या डॉक्टरांना सांगा — गरोदरपणाच्या सुरुवातीला डोस वाढवावाच लागतो, आणि बाळाची वाढ यावर अवलंबून असते.
- गोळ्या उष्णता आणि दमटपणापासून लांब सुक्या जागी ठेवा.
सामान्य दुष्परिणाम
- योग्य डोस घेतल्यास सहसा काहीही दुष्परिणाम होत नाहीत — तुम्ही फक्त कमी असलेल्या संप्रेरकाची भरपाई करत असता
- दुष्परिणाम होण्याचा अर्थ औषध त्रास देत आहे असा नसून डोस जास्त झाला आहे असा असतो
- औषध जास्त झाल्यास छातीत धडधडणे, थरथर होणे, उष्णता वाटणे, अस्वस्थता (चिंता), झोप न येणे, पातळ संडास होणे आणि न राहवून वजन कमी होणे असे त्रास होतात
महत्त्वाच्या सूचना
- वजन कमी करण्यासाठी किंवा ताकद वाढवण्यासाठी स्वतःच्या मनाने डोस कधीही वाढवू नका. जास्त थायरॉईड संप्रेरकामुळे हृदयाचे ठोके अनियमित होतात आणि काळांतराने हाडे ठिसूळ होतात.
- तुम्हाला बरे वाटत आहे म्हणून हे औषध घेणे बंद करू नका. औषध चालू आहे म्हणूनच तुम्हाला बरे वाटत आहे.
- डोस बदलल्यानंतर छातीत धडधडणे, हृदयाचे ठोके खूप वाढणे, छातीत दुखणे किंवा तीव्र अस्वस्थता झाल्यास डॉक्टरांना सांगा.
- वयोवृद्ध व्यक्ती आणि हृदयाचा आजार असलेल्या लोकांना सहसा कमी डोसने सुरुवात केली जाते आणि हळूहळू डोस वाढवला जातो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
लिव्होथायरॉक्सिन (Levothyroxine) उपाशी पोटीच का घेतले पाहिजे?
अन्न, चहा, कॉफी, कॅल्शियम आणि लोह (आयर्न) या सर्व गोष्टींमुळे तुमचे शरीर गोळी किती शोषून घेते याचे प्रमाण कमी होते. पाण्यासोबत उपाशी पोटी गोळी घेतल्यास आणि ३० ते ६० मिनिटे थांबल्यास, रोज रक्तात पोहोचणाऱ्या औषधाचे प्रमाण स्थिर राहते, ज्यामुळे तुमचा डोस योग्य प्रकारे काम करतो.
माझा एखादा डोस चुकला तर काय करावे?
त्याच दिवशी आठवण झाल्यावर शक्य तितक्या लवकर गोळी घ्या. जर दुसऱ्या दिवशी आठवण झाली, तर डॉक्टरांना विचारा — काही डॉक्टर दुसऱ्या दिवशी सकाळी दोन गोळ्या घेण्यास सांगतात, पण स्वतः ठरवण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला पाळा. एखादा डोस चुकल्यास घाबरण्याचे कारण नाही; हे संप्रेरक शरीरात अनेक दिवस राहते.
मी लिव्होथायरॉक्सिनचा ब्रँड (कंपनी) बदलू शकतो का?
डॉक्टरांना न सांगता ब्रँड बदलणे योग्य नाही. वेगवेगळ्या ब्रँडच्या गोळ्यांमधून शरीराला मिळणाऱ्या औषधाच्या प्रमाणात सूक्ष्म फरक असू शकतो, आणि या औषधासाठी तो फरक तुमच्या टीएसएच (TSH) पातळीत बदल घडवून आणण्यासाठी पुरेसा असतो. ब्रँड बदलणे अटळ असल्यास, तुमचे डॉक्टर रक्ताची चाचणी पुन्हा करून घेण्याचा सल्ला देऊ शकतात.
लिव्होथायरॉक्सिनमुळे माझे वजन कमी होण्यास मदत होईल का?
तुमची थायरॉईडची पातळी आधीच सामान्य असेल तर नाही. कमी काम करणाऱ्या थायरॉईडमुळे वाढलेले थोडेसे वजन आणि शरीरात साचलेले पाणी कमी करण्यास हे मदत करते, परंतु अतिरिक्त औषध घेणे हा वजन कमी करण्याचा उपाय नाही — ते हृदय आणि हाडांसाठी धोकादायक आहे.
लिव्होथायरॉक्सिनचे दुष्परिणाम काय आहेत?
योग्य डोस घेतल्यास सहसा काहीही दुष्परिणाम होत नाहीत, कारण तुम्ही फक्त शरीरात कमी असलेल्या संप्रेरकाची भरपाई करत असता. दुष्परिणाम होण्याचा अर्थ औषध त्रास देत आहे असा नसून डोस जास्त झाला आहे असा असतो — छातीत धडधडणे, थरथर होणे, गरम वाटणे, अस्वस्थता, झोप न येणे, पातळ संडास आणि न राहवून वजन कमी होणे ही लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांना कळवावे.