हे पान यंत्राने भाषांतरित केले आहे
हे भाषांतर अद्याप डॉक्टरांनी तपासलेले नाही. अर्थ बरोबर असावा, पण काही अस्पष्ट वाटल्यास इंग्रजी मूळ वाचा.
इंग्रजी मूळ वाचाटाइप 2 मधुमेह (Type 2 diabetes) साठी मेटफॉर्मिन (Metformin) हे सहसा सर्वात आधी दिले जाणारे औषध आहे. यकृत रक्तामध्ये सोडत असलेल्या साखरेचे प्रमाण कमी करून हे प्रामुख्याने रक्तातील साखर नियंत्रित करते.
- औषधे
- Metformin hydrochloride
- Brands
- Glycomet, Glucophage, Obimet, Carbophage
कशासाठी वापरले जाते
- टाइप 2 मधुमेह (Type 2 diabetes) — सहसा सर्वात आधी सुरु केले जाणारे औषध
- प्रीडायबेटिस (Prediabetes) — जास्त धोका असलेल्या काही लोकांमध्ये, आहार आणि व्यायामातील बदलांसोबत
- पॉलिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम (PCOS) — काही विशिष्ट परिस्थितींमध्ये
हे कसे काम करते
मेटफॉर्मिन तुमचे यकृत रक्तामध्ये सोडत असलेल्या ग्लुकोजचे (साखरेचे) प्रमाण कमी करते आणि शरीरातील पेशींना इन्सुलिनला (Insulin) चांगला प्रतिसाद देण्यास मदत करते. हे स्वादुपिंडाला (pancreas) जास्त इन्सुलिन तयार करण्यास भाग पाडत नाही, म्हणूनच हे औषध एकटे घेतले असता रक्तातील साखर धोकादायकपणे कमी होण्याची शक्यता खूप कमी असते.
हे कसे घ्यावे
- हे जेवणासोबत किंवा जेवण झाल्यावर लगेच घ्या. यामुळे पोट खराब होण्याची शक्यता खूप कमी होते.
- एक्स्टेंडेड-रिलीज गोळ्या (ज्यांच्यावर SR किंवा XR लिहिले असते) न चावता संपूर्ण गिळा. गोळी कुस्करल्यास सर्व औषध एकाच वेळी शरीरात सुटे होते.
- दररोज साधारण एकाच वेळी औषध घ्या.
- जर एखादी वेळ चुकली, तर पुढच्या जेवणासोबत घ्या. वेळ भरून काढण्यासाठी कधीही दोन गोळ्या एकत्र घेऊ नका.
खबरदारी
- औषध सुरू करण्यापूर्वी आणि त्यानंतर वेळोवेळी तुमचे डॉक्टर तुमच्या मूत्रपिंडाची (किडनीची) तपासणी करतील.
- कॉन्ट्रास्ट डाय वापरून केली जाणारी सीटी स्कॅन (CT scan) किंवा कोणतीही शस्त्रक्रिया होण्यापूर्वी, तुम्ही मेटफॉर्मिन घेत आहात हे डॉक्टर किंवा रेडिओलॉजिस्टला नक्की सांगा — या काळात हे औषध काही काळ थांबवावे लागते.
- दीर्घकाळ वापरामुळे व्हिटॅमिन बी12 (Vitamin B12) चे प्रमाण कमी होऊ शकते, त्यामुळे याची वेळोवेळी तपासणी केली जाते.
- हे औषध घेत असताना जास्त प्रमाणात दारू पिणे टाळा.
- तुमच्या साखरेची पातळी (शुगर रिपोर्ट) चांगली आली असली तरीही, स्वतःहून औषध बंद करू नका किंवा डोस बदलू नका.
सामान्य दुष्परिणाम
- मळमळ होणे आणि पोट भरल्यासारखे वाटणे
- पातळ संडास किंवा अतिसार (डायरिया)
- तोंडात धातूसारखी चव येणे
- भूक कमी होणे
- पोटात अस्वस्थता किंवा गॅस होणे
- औषध सुरू करताना हे दुष्परिणाम होणे सामान्य आहे आणि सहसा काही आठवड्यांत ते थांबतात. गोळी जेवणानंतर घेतल्याने किंवा सस्टेन्ड-रिलीज (SR) प्रकारात बदलल्याने बऱ्याचदा आराम मिळतो.
महत्त्वाच्या सूचना
- लॅक्टिक ॲसिडोसिस (Lactic acidosis) ही एक दुर्मिळ पण गंभीर गुंतागुंत आहे. तीव्र मूत्रपिंड (किडनी) किंवा यकृत (लिव्हर) समस्या असणाऱ्यांमध्ये, गंभीर निर्जलीकरण (डीहायड्रेशन) झालेल्यांमध्ये किंवा जास्त दारू पिणाऱ्यांमध्ये याची शक्यता जास्त असते.
- जर तुम्हाला असामान्य किंवा खूप जास्त थकवा, स्नायूंमध्ये वेदना किंवा गोळे येणे, श्वास घेण्यास त्रास, तीव्र उलट्या, पोटदुखी किंवा असामान्यपणे थंडी वाजणे असा त्रास झाला, तर तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या.
- उलट्या किंवा अतिसारामुळे (डायरिया) शरीरातील पाणी खूप कमी झाले (गंभीर निर्जलीकरण) तर औषध थांबवा आणि तुमच्या डॉक्टरांशी संपर्क साधा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मेटफॉर्मिन जेवणापूर्वी घ्यावे की जेवणानंतर?
जेवणासोबत किंवा जेवण झाल्यावर लगेच घ्यावे. उपाशी पोटी घेतल्यास मळमळ आणि पातळ संडास होण्याची शक्यता खूप जास्त असते.
मेटफॉर्मिनमुळे रक्तातील साखर खूप कमी होते का?
हे औषध एकटे घेतल्यास साखर कमी होण्याची शक्यता खूपच दुर्मिळ असते, कारण हे स्वादुपिंडावर जास्त इन्सुलिन सोडण्यासाठी दबाव आणत नाही. परंतु, सल्फोनायल्यूरिया (sulfonylureas) किंवा इन्सुलिन (insulin) सारख्या मधुमेहाच्या इतर औषधांसोबत हे घेतल्यास हा धोका वाढतो.
साखर सामान्य झाल्यावर मी मेटफॉर्मिन बंद करू शकतो का?
डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय बंद करू नका. साखरेचे प्रमाण सामान्य येण्याचा अर्थ उपचार व्यवस्थित काम करत आहेत असा होतो, मधुमेह पूर्णपणे निघून गेला आहे असा नाही. तुमच्या चाचण्यांच्या अहवालानुसार डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच कोणताही बदल केला पाहिजे.
मेटफॉर्मिनमुळे वजन कमी होते का?
मेटफॉर्मिन घेतल्याने काही लोकांचे वजन थोडे कमी होते, सहसा काही किलोग्रॅम. हे वजन कमी करण्याचे औषध नाही आणि त्या उद्देशाने ते घेऊ नये.
मेटफॉर्मिनचे दुष्परिणाम काय आहेत?
याचे सामान्य दुष्परिणाम पोटाशी संबंधित असतात: मळमळ, पोट भरल्यासारखे वाटणे, पातळ संडास, तोंडात धातूसारखी चव येणे आणि भूक कमी होणे. औषध सुरू करताना हे होणे सामान्य आहे आणि साधारणपणे काही आठवड्यांत ते ठीक होतात. गोळी जेवणानंतर घेतल्याने किंवा सस्टेन्ड-रिलीज (SR) प्रकारात बदलल्याने बऱ्याचदा खूप मदत होते.