हे पान यंत्राने भाषांतरित केले आहे
हे भाषांतर अद्याप डॉक्टरांनी तपासलेले नाही. अर्थ बरोबर असावा, पण काही अस्पष्ट वाटल्यास इंग्रजी मूळ वाचा.
इंग्रजी मूळ वाचामोंटेलुकास्ट (Montelukast) दम्याची (asthma) लक्षणे रोखण्यास मदत करते आणि अ‍ॅलर्जीक राहिनायटिस (allergic rhinitis - नाक वाहणे किंवा चोथणे) कमी करते. हे रोज घ्यायचे एक प्रतिबंधक (preventer) औषध आहे — चालू असलेला दम्याचा झटका (asthma attack) हे थांबवू शकत नाही.
- औषधे
- Montelukast sodium
- Brands
- Montair, Montek, Telekast, Odimont
कशासाठी वापरले जाते
- दम्याची लक्षणे रोखणे, सहसा इनहेलरच्या (inhaler) ऐवजी वापरण्यापेक्षा त्याच्यासोबत घेणे
- अ‍ॅलर्जीक राहिनायटिस (Allergic rhinitis) — शिंका येणे, नाक वाहणे आणि नाक बंद होणे
- व्यायामामुळे होणारी घरघर (wheeze) रोखणे
- तीव्र अ‍ॅलर्जीच्या लक्षणांसह असणारा दमा, जिथे एकच औषध दोन्ही गोष्टींसाठी मदत करू शकते
हे कसे काम करते
अ‍ॅलर्जी आणि दम्यामध्ये आपले शरीर 'ल्युकोट्रिएन्स' (leukotrienes) नावाची रसायने तयार करते, ज्यामुळे श्वासोच्छवासाच्या नळ्या आकुंचन पावतात, त्यांच्या आतील भागाला सूज येते आणि कफ तयार होतो. मोंटेलुकास्ट (Montelukast) या रसायनांचे काम थांबवते. ही प्रक्रिया उलटवण्याऐवजी ती होण्यापासूनच रोखत असल्यामुळे, हे औषध काही मिनिटांत काम करण्याऐवजी काही दिवसांत परिणाम दाखवते.
हे कसे घ्यावे
- दिवसातून एकदा घ्या, सहसा संध्याकाळी.
- रोज घ्या, अगदी तुम्हाला पूर्णपणे बरे वाटत असलेल्या दिवशीही. प्रिव्हेंटर औषध शरीरात योग्य प्रमाणात राहिले तरच काम करते.
- हे जेवणासोबत किंवा जेवणाशिवाय घेतले जाऊ शकते.
- चावून खायच्या गोळ्या (Chewable tablets) चावूनच खायच्या असतात, अख्ख्या गिळायच्या नसतात. बारीक कण (granules) थेट किंवा चमचाभर मऊ अन्नात मिसळून दिले जाऊ शकतात.
- डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणे तुमचे इनहेलर वापरणे सुरू ठेवा. मोंटेलुकास्ट त्यांची जागा घेत नाही.
खबरदारी
- स्वभाव, झोप किंवा वागण्यातील बदलांवर लक्ष ठेवा, विशेषतः मुलांमध्ये — खाली दिलेली चेतावणी पहा.
- हे आणीबाणीचे किंवा त्वरित आराम देणारे औषध नाही. तुमचा रिलीव्हर इनहेलर (reliever inhaler) नेहमी जवळ ठेवा.
- औषध सुरू केल्यानंतर दम्याची लक्षणे कमी होण्याऐवजी वाढत असतील तर तुमच्या डॉक्टरांना सांगा.
- यकृताच्या (liver) समस्या असल्यास आणि तुम्ही घेत असलेल्या इतर सर्व औषधांबद्दल तुमच्या डॉक्टरांना सांगा.
सामान्य दुष्परिणाम
- डोकेदुखी
- पोटदुखी
- झोपमोड होणे किंवा चित्रविचित्र/स्पष्ट स्वप्ने पडणे
- तहान लागणे किंवा तोंड कोरडे पडणे
- श्वासोच्छवासाच्या वरच्या भागाचे संसर्ग (Upper respiratory infections), ज्याची नोंद चाचण्यांमध्ये सामान्यपणे आढळली आहे
महत्त्वाच्या सूचना
- मोंटेलुकास्टमुळे (Montelukast) स्वभाव आणि वागण्यात बदल होऊ शकतात — जसे की चिडचिड, भीती/चिंता वाटणे, उदास वाटणे, झोपमोड होणे, भीतीदायक स्वप्ने पडणे आणि दुर्मिळ प्रसंगी स्वतःला इजा करण्याचे विचार येणे. औषध नियमकांनी याबद्दल विशिष्ट चेतावणी जारी केली आहे. हे प्रौढांमध्ये आणि मुलांमध्येही होऊ शकते. हे औषध सुरू केल्यानंतर तुमच्यात किंवा तुमच्या मुलाच्या स्वभावात/वागण्यात काही बदल दिसल्यास, ते आपोआप ठीक होईल या आशेने औषध चालू न ठेवता लगेच तुमच्या डॉक्टरांशी संपर्क साधा.
- हे दम्याचा झटका (asthma attack) थांबवू शकत नाही. झटका आल्यास तुमचा रिलीव्हर इनहेलर (reliever inhaler) वापरा आणि वैद्यकीय मदत घ्या.
- तुमच्या डॉक्टरांनी विशेष रीतीने सांगितल्याशिवाय तुमचा इनहेल केलेला प्रिव्हेंटर (inhaled preventer) बंद करू नका आणि फक्त मोंटेलुकास्टवर अवलंबून राहू नका.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मोंटेलुकास्ट (Montelukast) हे स्टिरॉइड (steroid) आहे का?
नाही. हे पूर्णपणे वेगळ्या पद्धतीने काम करते. हे श्वासनलिका आकुंचन पावणारे आणि त्यांना सूज आणणारे ल्युकोट्रिएन्स (leukotrienes) रोखण्याचे काम करते. दम्याचे कोणतेही प्रिव्हेंटर औषध हे स्टिरॉइड असते असा गैरसमज लोकांमध्ये असतो — मोंटेलुकास्ट हे स्टिरॉइड नाही, जरी ते बऱ्याचदा स्टिरॉइड इनहेलरसोबत वापरले जात असले तरीही.
मोंटेलुकास्ट (Montelukast) दम्याचा झटका थांबवू शकते का?
नाही. हे एक प्रिव्हेंटर (preventer) आहे, जे झटके येण्याची शक्यता कमी करण्यासाठी रोज घेतले जाते. झटका आल्यास तुम्हाला सॅल्ब्युटामॉल (Salbutamol) सारख्या रिलीव्हर इनहेलरची गरज असते आणि त्रास लवकर कमी न झाल्यास वैद्यकीय मदतीची गरज असते.
मोंटेलुकास्टमुळे (Montelukast) स्वभावात बदल होतात का?
होऊ शकतात. चिडचिड होणे, भीती वाटणे, उदास वाटणे, भीतीदायक स्वप्ने पडणे आणि झोपमोड होणे हे याचे दुष्परिणाम म्हणून ओळखले जातात, आणि नियमकांनी याबद्दल, विशेषतः स्वतःला इजा करण्याच्या दुर्मिळ विचारांबद्दल विशिष्ट चेतावणी दिली आहे. औषध सुरू करण्यापूर्वी हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे, आणि असे घडल्यास डॉक्टरांना लगेच सांगणे गरजेचे आहे — विशेषतः मुलांच्या बाबतीत, कारण ते हे स्पष्टपणे सांगू शकणार नाहीत.
मोंटेलुकास्टचे (Montelukast) दुष्परिणाम काय आहेत?
डोकेदुखी, पोटदुखी, झोपमोड होणे आणि स्पष्ट/चित्रविचित्र स्वप्ने पडणे हे सामान्य दुष्परिणाम आहेत. स्वभाव आणि वागण्यावर होणाऱ्या परिणामांकडे सर्वाधिक लक्ष देणे गरजेचे आहे.