हे पान यंत्राने भाषांतरित केले आहे
हे भाषांतर अद्याप डॉक्टरांनी तपासलेले नाही. अर्थ बरोबर असावा, पण काही अस्पष्ट वाटल्यास इंग्रजी मूळ वाचा.
इंग्रजी मूळ वाचाऑन्डॅन्सेट्रॉन (Ondansetron) मळमळ आणि उलट्या थांबवते. हे प्रभावी आहे, पण ते केवळ लक्षणांवर उपचार करते — पोटाच्या संसर्गात (stomach infection), शरीरातील पाणी भरून काढणे (rehydration) हेच खरोखर महत्त्वाचे असते.
- औषधे
- Ondansetron hydrochloride
- Brands
- Emeset, Ondem, Vomiraf, Zofer, Emset
कशासाठी वापरले जाते
- किमोथेरपी (Chemotherapy) किंवा रेडिओथेरपीमुळे (Radiotherapy) होणारी मळमळ आणि उलट्या
- शस्त्रक्रियेनंतर (Surgery) होणारी मळमळ आणि उलट्या
- पोटाच्या संसर्गामुळे होणाऱ्या तीव्र उलट्या, जेव्हा डॉक्टरांना ते आवश्यक वाटते
- गरोदरपणात तीव्र उलट्या होण्याच्या काही प्रकरणांमध्ये, केवळ तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या सल्ल्याने
हे कसे काम करते
पोट आणि मेंदूकडून मेंदूतील उलट्या नियंत्रित करणाऱ्या भागाकडे सेरोटोनिन (Serotonin) चे संदेश पाठवले जातात, ज्यामुळे उलट्या होतात. ऑन्डॅन्सेट्रॉन (Ondansetron) हे संदेश रोखते, म्हणूनच इतर औषधांनी बऱ्या न होणाऱ्या मळमळीवर हे चांगले काम करते.
हे कसे घ्यावे
- जिभेवर विरघळणारी गोळी (mouth-dissolving tablet) जिभेवर ठेवा आणि विरघळू द्या — पाण्यासोबत ती अख्खी गिळू नका. सुक्या हाताने गोळी घ्या.
- साध्या गोळ्या जेवणासोबत किंवा जेवणाशिवाय घेता येतात.
- उलट्या थांबल्यावरही ओरल रिहायड्रेशन सोल्यूशन (ORS) चे लहान-लहान घोट घेत राहा. उलट्या थांबणे म्हणजे शरीरातून निघून गेलेले पाणी परत मिळणे नव्हे.
- घरी नेहमीचे औषध म्हणून ठेवण्याऐवजी डॉक्टरांनी जितक्या कमी कालावधीसाठी सांगितले आहे तितकाच काळ ते वापरा.
खबरदारी
- हृदयाच्या ठोक्यांची कोणतीही समस्या (heart rhythm problem) असल्यास किंवा कुटुंबात अचानक कोणाचा हृदयविकाराने मृत्यू झाला असल्यास डॉक्टरांना सांगा.
- यकृताचे आजार (liver disease) आणि तुम्ही घेत असलेल्या इतर सर्व औषधांबद्दल डॉक्टरांना सांगा — बरीच औषधे याच्यासोबत प्रतिक्रिया (interact) करू शकतात.
- बद्धकोष्ठता (Constipation) होणे सामान्य आहे. शक्य होईल तेव्हा भरपूर द्रवपदार्थ पीत राहा.
- हे मूळ कारणावर उपचार न करता केवळ लक्षणांपासून आराम देते. उलट्या सतत होत राहिल्यास, किंवा तीव्र वेदना किंवा रक्तासह येत असल्यास डॉक्टरांना दाखवणे गरजेचे आहे.
सामान्य दुष्परिणाम
- डोकेदुखी (Headache)
- बद्धकोष्ठता (Constipation)
- थकवा (Tiredness)
- चेहऱ्यावर लालसरपणा किंवा गरम वाटणे (Flushing)
- हृदयाच्या ईसीजी (ECG) मध्ये दिसणारे ठोक्यांचे बदल, जे जाणवण्याऐवजी चाचणीत दिसतात
महत्त्वाच्या सूचना
- गॅस्ट्रोएन्टेरायटिस (Gastroenteritis - जुलाब/उलट्यांचा आजार) मध्ये लोक उलट्यांमुळे नाही, तर शरीरातील पाणी कमी झाल्यामुळे (dehydration) गंभीर आजारी पडतात. ओरल रिहायड्रेशन सोल्यूशन (ORS) हाच यावरील मुख्य उपचार आहे. उलटी रोखणारी गोळी ओआरएस पोटात टिकवून ठेवण्यास मदत करू शकते, पण ती ओआरएसचा पर्याय नाही.
- उलट्यांसोबत पोटात तीव्र वेदना होणे, उलटून रक्त पडणे, तापाने मान कडक होणे, गोंधळ उडणे, किंवा डिहायड्रेशनची लक्षणे जसे की खूप कमी लघवी होणे, डोळे आत जाणे किंवा अत्यंत झोप/ग्लानी येणे अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित वैद्यकीय मदत घ्या.
- हे औषध हृदयाच्या ठोक्यांवर (electrical rhythm) परिणाम करू शकते, विशेषतः जास्त प्रमाणात घेतल्यास, आधीच हृदयाचा त्रास असलेल्या लोकांमध्ये, किंवा इतर काही औषधांसोबत घेतल्यास.
- उरलेले ऑन्डॅन्सेट्रॉन भविष्यातील आजारासाठी वापरू नका, आणि डॉक्टरांनी लहान मुलासाठी स्वतः लिहून दिल्याशिवाय ते मुलाला देऊ नका.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
ऑन्डॅन्सेट्रॉन (Ondansetron) मुळे फूड पॉयझनिंग (Food poisoning) बरे होते का?
नाही. हे उलट्या थांबवते, ज्यामुळे तुम्हाला बरे वाटू शकते आणि द्रवपदार्थ पोटात टिकून राहण्यास मदत होते, पण हे संसर्गावर (infection) कोणताही उपचार करत नाही. खरोखर उपचार कशाने होतो तर शरीरातील पाणी भरून काढल्याने — लहान-लहान घोट घेऊन ओआरएस (ORS) प्यायल्याने.
ऑन्डॅन्सेट्रॉन (Ondansetron) किती लवकर काम करते?
सामान्यतः गोळी घेतल्यानंतर अर्ध्या तासाच्या आत, आणि इंजेक्शन दिल्यास त्याहूनही जलद. ते घेऊनही उलट्या थांबत नसतील, तर जास्त औषध घेण्याऐवजी डॉक्टरांना दाखवणे गरजेचे आहे.
गरोदरपणात ऑन्डॅन्सेट्रॉन (Ondansetron) सुरक्षित आहे का?
गरोदरपणातील तीव्र उलट्यांसाठी हे कधीकधी वापरले जाते, पण केवळ तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या सल्ल्याने. पहिल्या तीन महिन्यांतील याच्या वापराबद्दल मतभेद आहेत, त्यामुळे हे घरी उरलेल्या स्ट्रिपमधून घेण्याऐवजी पूर्णपणे तुमच्या डॉक्टरांच्या निर्णयावर सोडून द्यावे.
ऑन्डॅन्सेट्रॉन (Ondansetron) चे दुष्परिणाम काय आहेत?
डोकेदुखी आणि बद्धकोष्ठता हे सामान्य दुष्परिणाम आहेत, सोबत थकवा आणि चेहऱ्यावर लालसरपणा येऊ शकतो. हे हृदयाच्या ठोक्यांवर (electrical rhythm) देखील परिणाम करू शकते, म्हणूनच हे घरगुती उपायाऐवजी डॉक्टरांच्या चिठ्ठीवर दिले जाते.