हे पान यंत्राने भाषांतरित केले आहे
हे भाषांतर अद्याप डॉक्टरांनी तपासलेले नाही. अर्थ बरोबर असावा, पण काही अस्पष्ट वाटल्यास इंग्रजी मूळ वाचा.
इंग्रजी मूळ वाचापॅरासिटामोल (Paracetamol) हे ताप कमी करण्यासाठी आणि सौम्य ते मध्यम वेदना कमी करण्यासाठी वापरले जाणारे एक सामान्य औषध आहे. सांगितलेल्या प्रमाणात घेतल्यास हे साधारणपणे सुरक्षित असते, परंतु जास्त प्रमाणात घेतल्यास यकृत (liver) गंभीरपणे खराब होऊ शकते.
- औषधे
- Paracetamol
- Brands
- Dolo 650, Crocin, Calpol, Metacin, Pacimol
कशासाठी वापरले जाते
- ताप कमी करणे
- डोकेदुखी
- अंगदुखी आणि स्नायूंचे दुखणे
- दातदुखी
- मासिक पाळीच्या वेदना
- लहान-सहान दुखापतींनंतर होणारा त्रास किंवा वेदना
- डेंग्यूमध्ये ताप कमी करण्यासाठी सहसा या औषधाला पसंती दिली जाते, कारण इतर वेदनाशामक औषधांप्रमाणे याने रक्तस्त्रावाचा (bleeding) धोका वाढत नाही
हे कसे काम करते
पॅरासिटामोल प्रामुख्याने मेंदूमध्ये काम करते, वेदना निर्माण करणारे आणि शरीराचे तापमान वाढवणारे सिग्नल कमी करते. आयब्युप्रोफेन (Ibuprofen) सारख्या औषधांपेक्षा वेगळे, याच्यात सूज कमी करण्याचा गुणधर्म खूप कमी असतो, त्यामुळे यामुळे सूज कमी होत नाही.
हे कसे घ्यावे
- हे औषध अन्नासोबत किंवा अन्नाशिवाय घेता येते. जर याने पोटात त्रास होत असेल, तर जेवणानंतर घ्या.
- गोळ्या एका पूर्ण ग्लास पाण्यासोबत गिळा.
- तुमच्या पाकिटावर छापल्यानुसार दोन डोसमधील पूर्ण अंतर ठेवा. पुढचा डोस वेळेआधी घेणे हेच लोकांकडून जास्त औषध खाल्ले जाण्याचे सर्वात मोठे कारण आहे.
- लहान मुलांसाठी, बाटलीसोबत येणारा मोजण्याचा कप किंवा ड्रॉपरच वापरा. स्वयंपाकघरातील चमचा हे अचूक माप नाही.
खबरदारी
- लहान मुलांसाठी, डोस वयावर नाही तर वजनावर ठरतो. तुमच्या मुलाच्या सध्याच्या वजनानुसार योग्य डोस ठरवण्यासाठी डॉक्टर किंवा औषध विक्रेत्याला (pharmacist) विचारा.
- पाकिटावर दिलेल्या एका दिवसाच्या कमाल मर्यादेपेक्षा जास्त औषध कधीही घेऊ नका. मोठ्या माणसांमध्ये ही मर्यादा सहसा दिवसाला 3 ते 4 ग्रॅम असते, परंतु तुमच्या पाकिटावरील आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याचे पालन करा.
- तुम्ही घेत असलेल्या इतर प्रत्येक औषधातील घटक तपासा. सर्दी, फ्लू आणि वेदनाशामक औषधांमध्ये आधीच पॅरासिटामोल असते, ज्यामुळे कळत-नकळत डबल डोस घेतला जाण्याची शक्यता असते.
- तुम्हाला यकृताचा आजार असल्यास, नियमित दारू पीत असल्यास, वजन खूप कमी असल्यास किंवा कुपोषण असल्यास डॉक्टरांना सांगा — अशा स्थितीत सुरक्षित डोस कमी असतो.
- ताप तीन दिवसांपेक्षा जास्त काळ राहिल्यास, किंवा वेदना पाच दिवसांपेक्षा जास्त काळ राहिल्यास स्वतः औषध चालू ठेवण्याऐवजी डॉक्टरांना दाखवा.
सामान्य दुष्परिणाम
- सांगितलेल्या डोसमध्ये घेतल्यास बहुतांश लोकांना कोणतेही दुष्परिणाम होत नाहीत
- कधीकधी मळमळ किंवा पोटात अस्वस्थता होणे
- त्वचेवर पुरळ येणे (दुर्मिळ)
महत्त्वाच्या सूचना
- ओव्हरडोसमुळे (जास्त प्रमाणात घेतल्यास) यकृत गंभीरपणे आणि कधीकधी प्राणघातकपणे खराब होऊ शकते. पॅरासिटामोलबाबत हा सर्वात मोठा धोका आहे.
- ओव्हरडोस झाल्यानंतर पहिल्या काही तासांत व्यक्तीला पूर्णपणे सामान्य वाटू शकते. यकृताचे नुकसान पुढील काही दिवसांत हळूहळू आणि शांतपणे होते. लक्षणे दिसण्याची वाट पाहू नका.
- जर तुम्ही किंवा इतर कोणी जास्त पॅरासिटामोल घेतले असेल, तर कोणतीही लक्षणे नसली तरीही ताबडतोब रुग्णालयाच्या आपत्कालीन विभागात (emergency department) जा. यावर एक प्रभावी अँटीडोट (antidote - विषरोधी औषध) उपलब्ध आहे, आणि ते लवकरात लवकर दिल्यास सर्वात चांगले काम करते.
- पॅरासिटामोल घेताना नियमित दारू पिणे टाळा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
किती पॅरासिटामोल घेणे म्हणजे ओव्हरडोस मानले जाते?
तुमच्या पाकिटावर सांगितलेल्या दैनंदिन कमाल मर्यादेपेक्षा जास्त घेणे — मोठ्या माणसांसाठी सहसा 3 ते 4 ग्रॅम — याने यकृत खराब होण्याचा धोका असतो. साध्या पॅरासिटामोल गोळीसोबत सर्दी किंवा फ्लूचे कॉम्बिनेशन औषध (ज्यात आधीच पॅरासिटामोल असते) घेतल्याने लोकांकडून अपघाताने ओव्हरडोस होण्याची शक्यता सर्वाधिक असते.
मी उपाशी पोटी पॅरासिटामोल घेऊ शकतो का?
होय. आयब्युप्रोफेन सारख्या वेदनाशामक औषधांप्रमाणे पॅरासिटामोलमुळे सहसा पोटाच्या अस्तराला त्रास होत नाही, त्यामुळे ते सामान्यतः अन्नाशिवाय घेतले जाऊ शकते.
डेंग्यूमध्ये पॅरासिटामोल सुरक्षित आहे का?
डेंग्यूमध्ये तापासाठी पॅरासिटामोल हे सहसा पसंतीचे औषध असते कारण याने रक्तस्त्रावाचा धोका वाढत नाही. एस्पिरिन (Aspirin) आणि आयब्युप्रोफेन प्रकारची वेदनाशामक औषधे सामान्यतः टाळली जातात. नेहमी तुमच्यावर उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांच्या सल्ल्याचे पालन करा.
डोलो ६५० (Dolo 650) आणि पॅरासिटामोल एकच आहे का?
होय. डोलो ६५० (Dolo 650) हे ६५० मिग्रॅ पॅरासिटामोल असलेल्या गोळीचे ब्रँड नाव आहे. क्रोसिन (Crocin), काल्पोल (Calpol) आणि इतर अनेक ब्रँड्समध्ये हेच औषध असते, काही वेळा वेगवेगळ्या प्रमाणात (strength).
पॅरासिटामोलचे दुष्परिणाम काय आहेत?
योग्य प्रमाणात घेतल्यास बहुतांश लोकांना काहीही दुष्परिणाम होत नाहीत, म्हणूनच हे अनेक लोकांसाठी पहिली पसंती असलेले वेदनाशामक औषध आहे. कधीकधी याने मळमळ किंवा पोटात अस्वस्थता होऊ शकते, आणि दुर्मिळ प्रसंगी त्वचेवर पुरळ येऊ शकते. पॅरासिटामोलचा खरा धोका दुष्परिणामांचा नसून ते जास्त प्रमाणात घेणे हा आहे, ज्यामुळे यकृत खराब होते.