हे पान यंत्राने भाषांतरित केले आहे
हे भाषांतर अद्याप डॉक्टरांनी तपासलेले नाही. अर्थ बरोबर असावा, पण काही अस्पष्ट वाटल्यास इंग्रजी मूळ वाचा.
इंग्रजी मूळ वाचासुन्नपणा म्हणजे संवेदना नाहीशी होणे; मुंग्या येणे म्हणजे सुया टोचल्यासारखी जाणीव होणे. यातील बहुतांश प्रकार नसांवर (nerves) पडणाऱ्या साध्या दबावामुळे होतात आणि ते बिनधोक असतात. परंतु, शरीराच्या एका बाजूला अचानक सुन्नपणा येणे ही वैद्यकीय आणीबाणी असू शकते.
ही लक्षणे दिसल्यास ताबडतोब रुग्णालयात जा
- ताबडतोब रुग्णालयात जा: चेहरा, हात किंवा पायात अचानक सुन्नपणा किंवा अशक्तपणा येणे, विशेषतः शरीराच्या एका बाजूला — सोबत चेहरा एका बाजूला झुकणे, बोलण्यास किंवा समजण्यास त्रास होणे, किंवा शरीराचा समतोल बिघडणे. हा स्ट्रोक (Stroke) असू शकतो, पहिल्या काही तासांत उपचार केल्यास सर्वोत्तम फायदा होतो आणि यात प्रत्येक मिनिट महत्त्वाचा असतो. ११२ (112) वर कॉल करा. त्रास आपोआप कमी होतो का हे पाहण्यासाठी वाट पाहू नका
- ताबडतोब रुग्णालयात जा: जननेंद्रिय, नितंब किंवा मांड्यांच्या आतील भागात सुन्नपणा येणे, किंवा लघवी व शौचावरील नियंत्रण सुटणे — हा कॉडा इक्विना सिंड्रोम (Cauda equina syndrome) असू शकतो आणि ही तातडीने शस्त्रक्रिया करण्याची आणीबाणी आहे
- खाली पडल्यानंतर, अपघातानंतर किंवा डोक्याला दुखापत झाल्यानंतर सुन्नपणा किंवा मुंग्या येणे
- मुंग्या येण्यासोबत अशक्तपणा जाणवणे, किंवा चालताना अथवा एखादी वस्तू पकडताना त्रास होणे
- सुन्नपणा वाढत जाणे, किंवा काही दिवसांत कमी न होणे
- दोन्ही पायांत हळूहळू मुंग्या येण्यास सुरुवात होणे, विशेषतः तुम्हाला मधुमेह असल्यास — याकडे दुर्लक्ष न करता तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे
- शरीराच्या एका बाजूला एका पट्ट्यात पुरळ येण्यासोबत मुंग्या येणे, जे नागीण (Shingles) असू शकते
In English:
- GO TO HOSPITAL IMMEDIATELY: numbness or weakness that comes on suddenly in the face, arm or leg, especially on one side of the body — with drooping of the face, difficulty speaking or understanding, or loss of balance. This can be a stroke, treatment works best within a few hours, and every minute counts. Call 112. Do not wait to see if it passes
- GO TO HOSPITAL IMMEDIATELY: numbness around the genitals, buttocks or inner thighs, or loss of control over the bladder or bowels — this can be cauda equina syndrome and is a surgical emergency
- Numbness or tingling after a fall, accident or head injury
- Tingling that comes with weakness, or with difficulty walking or gripping
- Numbness that is spreading, or that has not settled within a few days
- Tingling in both feet that has come on gradually, particularly if you have diabetes — this needs checking rather than accepting
- Tingling with a rash in a band on one side of the body, which can be shingles
इशाऱ्याची लक्षणे इंग्रजीतही दिली आहेत, त्यामुळे महत्त्वाची माहिती फक्त भाषांतरावर अवलंबून राहत नाही.
कारण काय
- चुकीच्या पद्धतीने बसल्यामुळे, गुडघ्यावर टेकल्यामुळे किंवा झोपल्यामुळे नसेवर (nerve) दबाव येणे — रोजच्या आयुष्यात 'पाय सुन्न होणे', जे हालचाल केल्यावर काही मिनिटांत ठीक होते
- व्हिटॅमिन बी१२ ची कमतरता (Vitamin B12 deficiency), जे हात आणि पायांमध्ये मुंग्या येण्याचे एक सामान्य आणि सहज उपचार करता येणारे कारण आहे, विशेषतः शाकाहारी लोकांमध्ये आणि दीर्घकाळ मेटफॉर्मिन (Metformin) किंवा ॲसिडिटीची औषधे घेणाऱ्या लोकांमध्ये
- मधुमेह (Diabetes), ज्यामध्ये दीर्घकाळ रक्तातील साखरेचे प्रमाण जास्त राहिल्यामुळे लहान नसा खराब होतात — हे सहसा दोन्ही पायांपासून सुरू होते आणि हळूहळू वर सरकते
- मान किंवा पाठीच्या खालच्या भागातील नस दबली जाणे, ज्यामुळे सहसा दोन्ही हातांऐवजी एकाच हातात किंवा पायात मुंग्या येतात
- कार्पल टनेल सिंड्रोम (Carpal tunnel syndrome) — अंगठा, तर्जनी आणि मधल्या बोटात मुंग्या येणे, जे अनेकदा रात्री जास्त त्रासदायक ठरते
- थायरॉईड ग्रंथीची कार्यक्षमता कमी होणे (Underactive thyroid)
- कॅल्शियमची पातळी कमी होणे (Low calcium), ज्यामुळे तोंडाभोवती आणि बोटांमध्ये मुंग्या येतात
- घबराट किंवा पॅनिक अटॅक (Panic attack) दरम्यान वेगाने आणि उथळ श्वास घेणे, ज्यामुळे दोन्ही हातांमध्ये आणि ओठांभोवती मुंग्या येतात
- काही औषधे, आणि वर्षानुवर्षे जास्त प्रमाणात मद्यपान करणे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
माझे हात किंवा पाय वारंवार सुन्न का होतात?
जर असे फक्त एका विशिष्ट स्थितीत बसल्याने होत असेल आणि हालचाल केल्यावर काही मिनिटांत ठीक होत असेल, तर हे बहुधा नसेवर साध्या दबावामुळे होते आणि चिंता करण्याचे कारण नाही. परंतु, जर मुंग्या वारंवार येत असतील, कोणत्याही कारणाशिवाय येत असतील किंवा दोन्ही पायांवर परिणाम करत असतील तर ती गोष्ट वेगळी आहे — व्हिटॅमिन बी१२ ची कमतरता (Vitamin B12 deficiency), मधुमेह (Diabetes) आणि थायरॉईडची कार्यक्षमता कमी असणे ही यामागची सामान्य आणि उपचार करता येणारी कारणे आहेत; या तिन्हींचे निदान साध्या रक्ततपासणीद्वारे होते.
सुन्नपणा ही कधी आणीबाणीची स्थिती मानली जाते?
जेव्हा शरीराच्या एका बाजूला अचानक सुन्नपणा येतो, विशेषतः चेहरा एका बाजूला झुकणे, बोलताना शब्द अडखळणे किंवा हातात अशक्तपणा येणे यासोबत. हा स्ट्रोक (Stroke) असू शकतो आणि यासाठी वाट न पाहता लगेच रुग्णवाहिका बोलवणे गरजेचे आहे. दुसरी आणीबाणीची स्थिती म्हणजे लघवी किंवा शौचावरील नियंत्रण सुटण्यासोबत जननेंद्रिय किंवा नितंबाभोवती सुन्नपणा येणे, ज्यासाठी तातडीने शस्त्रक्रियेची गरज असते.
व्हिटॅमिन बी१२ च्या कमतरतेमुळे मुंग्या येऊ शकतात का?
होय, आणि भारतात तपासणी करावी असे हे एक अत्यंत सामान्य कारण आहे. यामध्ये सहसा दोन्ही हात आणि पायांमध्ये मुंग्या येतात, काहीवेळा थकवा आणि जीभ येणे असा त्रास होतो. शाकाहारी लोकांमध्ये, तसेच दीर्घकाळ मेटफॉर्मिन (Metformin) किंवा ॲसिडिटीची औषधे घेणाऱ्या लोकांमध्ये याचा धोका जास्त असतो. रक्ततपासणीद्वारे हे लक्षात येते आणि यावरील उपचार सहसा सोपे असतात.
रात्रीच्या वेळी माझ्या बोटांमध्ये मुंग्या का येतात?
अंगठा, तर्जनी आणि मधल्या बोटात मुंग्या आल्यामुळे झोप उडणे, आणि हात हलवल्यावर आराम मिळणे हे कार्पल टनेल सिंड्रोम (Carpal tunnel syndrome) चे लक्षण आहे — यात मनगटातील नसेवर दबाव येतो. गरोदरपणात, थायरॉईडच्या आजारात आणि हाताने सतत एकच काम करणाऱ्या लोकांमध्ये हे सामान्य आहे. याची डॉक्टरकडून तपासणी करून घेणे योग्य ठरेल, कारण लवकर उपचार केल्यास जास्त फायदा होतो.
मधुमेहामुळे पायात सुन्नपणा येतो का?
होय, येऊ शकतो. अनेक वर्षे रक्तातील साखर जास्त राहिल्यामुळे लहान नसा खराब होतात, याची सुरुवात सहसा दोन्ही पायांत मुंग्या येण्याने किंवा सुन्नपणाने होते आणि हे हळूहळू वर सरकते. हे वाटते त्यापेक्षा जास्त महत्त्वाचे आहे: पाय सुन्न असल्यामुळे जखमा किंवा फोड आल्यास समजून येत नाही, आणि यातूनच पायाच्या गंभीर समस्या सुरू होतात. मधुमेहाचा त्रास असलेल्या ज्या लोकांचे पाय सुन्न होतात, त्यांनी डॉक्टरांकडून पायांची तपासणी करून घेतली पाहिजे आणि रोज स्वतः पायांची पाहणी केली पाहिजे.