हे पान यंत्राने भाषांतरित केले आहे
हे भाषांतर अद्याप डॉक्टरांनी तपासलेले नाही. अर्थ बरोबर असावा, पण काही अस्पष्ट वाटल्यास इंग्रजी मूळ वाचा.
इंग्रजी मूळ वाचादोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकणाऱ्या खोकल्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे असते. भारतामध्ये असा खोकला असल्यास टीबीचा (Tuberculosis) विचार नक्की केला पाहिजे.
ही लक्षणे दिसल्यास ताबडतोब रुग्णालयात जा
- खोकला दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकला असेल
- खोकल्यातून रक्त पडत असेल
- संध्याकाळी ताप येत असेल, रात्री घाम येत असेल किंवा वजन कमी होत असेल
- दम लागत असेल किंवा छातीत दुखत असेल
- तुम्हाला फुफ्फुसाचा आधीपासून आजार असेल आणि त्रास वाढला असेल
In English:
- The cough has lasted more than two weeks
- You are coughing up blood
- You have evening fever, night sweats or weight loss
- You are breathless or have chest pain
- You have a known lung condition and your symptoms have worsened
इशाऱ्याची लक्षणे इंग्रजीतही दिली आहेत, त्यामुळे महत्त्वाची माहिती फक्त भाषांतरावर अवलंबून राहत नाही.
कारण काय
- टीबी (Tuberculosis) — भारतामध्ये दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त खोकला असल्यास याचा नेहमी विचार केला जातो
- दमा (Asthma)
- क्रॉनिक ऑब्स्ट्रक्टिव्ह पल्मोनरी डिसीज (COPD), विशेषतः स्मोकिंग करणाऱ्यांमध्ये
- व्हायरल आजारपणानंतर राहिलेला खोकला (Post-infectious cough)
- अ‍ॅसिडिटी किंवा पोटातले अ‍ॅसिड वर येणे (Acid reflux)
- हवेतील प्रदूषण, धूळ आणि कामाच्या ठिकाणचा धूर किंवा धूळ
- बीपीची (Blood pressure) काही औषधे, विशेषतः एसीई इनहिबिटर्स (ACE inhibitors)
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
खोकला किती दिवस राहिला तर काळजी करावी?
दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त दिवस. भारतामध्ये दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ खोकला राहिल्यास टीबीचा (Tuberculosis) विचार केला पाहिजे, आणि सरकारी दवाखान्यात याची तपासणी मोफत केली जाते.
माझ्या बीपीच्या औषधामुळे मला खोकला येऊ शकतो का?
हो, येऊ शकतो. कोरडा आणि घशात खवखव होणारा खोकला हा एसीई इनहिबिटर्स (ACE inhibitors) या बीपीच्या (Blood pressure) नेहमीच्या औषधांमुळे होऊ शकतो. स्वतःहून गोळी बंद करू नका — तुमच्या डॉक्टरांना सांगा, ते सहसा दुसरी गोळी देऊन बदलू शकतात.
खोकल्यातून रक्त येण्याचा काय अर्थ होतो?
रक्त थोडे असो वा जास्त, लगेच डॉक्टरांना दाखवणे गरजेचे आहे. हे टीबी (Tuberculosis), छातीतील इन्फेक्शन किंवा फुफ्फुसाच्या इतर आजारांमुळे असू शकते. खोकला आपोआप थांबेल याची वाट पाहण्यापेक्षा त्याचे कारण शोधणे गरजेचे आहे.
सामान्य खोकला किती दिवस राहतो?
सर्दी किंवा व्हायरल आजार बरा झाल्यावरही श्वासनलिकांमध्ये काही दिवस जळजळ राहिल्यामुळे खोकला २ ते ३ आठवडे राहू शकतो. हे सामान्य आहे आणि याचा अर्थ शरीरात अजूनही इन्फेक्शन आहे असा होत नाही. पण खोकला २ आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ राहिल्यास वाट न पाहता तपासणी करून घ्यावी.
माझा खोकला का थांबत नाहीये?
खोकला न थांबण्याची सामान्य कारणे म्हणजे व्हायरल आजारपणानंतरचा खोकला, दमा (Asthma), अ‍ॅसिडिटी (Acid reflux), स्मोकिंग करणाऱ्यांमध्ये सीओपीडी (COPD), प्रदूषण किंवा धूळ, आणि बीपीचे एसीई इनहिबिटर (ACE inhibitor) औषध. भारतामध्ये २ आठवड्यांपेक्षा जास्त खोकला असल्यास टीबीचाही (Tuberculosis) विचार करावा लागतो. यापैकी काय कारण आहे हे ठरवण्यासाठी डॉक्टरांची मदत आणि छातीचा एक्स-रे (Chest X-ray) किंवा थुंकीची चाचणी (Sputum test) करावी लागते — हे घरी ठरवता येत नाही.
माझा खोकला एका महिन्यापेक्षा जास्त काळ आहे, आता काय करू?
डॉक्टरांना भेटा आणि खोकला किती दिवसांपासून आहे ते स्पष्ट सांगा. महिनाभर खोकला असणे म्हणजे तपासणीची गरज आहे, आणखी सिरप (Syrup) पिण्याची नाही. टीबीच्या (Tuberculosis) चाचणीबद्दल डॉक्टरांकडे नक्की विचारा, जी सरकारी दवाखान्यात मोफत होते — विशेषतः जर तुम्हाला संध्याकाळी ताप येत असेल, रात्री घाम येत असेल किंवा वजन कमी होत असेल.
मला तीन दिवसांपासून खोकला आहे. हे सामान्य आहे का?
हो, बहुधा हे सामान्य आहे. सर्दी किंवा इन्फेक्शन झाल्यावर श्वासमार्ग साफ करण्यासाठी खोकला येतो आणि काही दिवस खोकला असणे साधे आहे. पण जर दम लागत असेल, छातीत दुखत असेल, खोकल्यातून रक्त येत असेल, खूप ताप येत असेल, किंवा खोकला लहान बाळाला, वयोवृद्ध व्यक्तीला किंवा हृदयाचा किंवा फुफ्फुसाचा आजार असलेल्या व्यक्तीला असेल तर दोन आठवड्यांची वाट न पाहता लगेच डॉक्टरांना दाखवा.
कोरडा खोकला आणि कफ असलेला खोकला यात काय फरक आहे?
कोरड्या खोकल्यात कफ पडत नाही आणि घशात खवखवल्यासारखे वाटते. ओल्या किंवा छातीतल्या खोकल्यात कफ पडतो, जो पांढरा, पिवळा किंवा हिरवा असू शकतो. कफाच्या रंगावरून अ‍ॅन्टिबायोटिक (Antibiotic) गोळ्या हव्या की नाही हे ठरत नाही — हा एक गैरसमज आहे. दोन्ही प्रकारचे खोकले व्हायरल आजारानंतर येऊ शकतात आणि दोन्ही २ आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ राहिल्यास तपासणी आवश्यक असते.
रेसिड्युअल खोकला (Residual cough) म्हणजे काय?
इन्फेक्शन निघून गेल्यानंतरही जो खोकला शिल्लक राहतो त्याला रेसिड्युअल खोकला म्हणतात. श्वासनलिकांमध्ये काही दिवस जळजळ आणि संवेदनशीलतेमुळे तुम्ही बरे झालात तरी खोकला येत राहतो. हा सर्दीनंतर २ ते ३ आठवडे राहू शकतो आणि आपोआप बरा होतो. पण जर तो यापेक्षा जास्त काळ राहिला, किंवा ताप, रात्री घाम येणे, वजन कमी होणे असे त्रास असतील तर वाट न पाहता डॉक्टरांना दाखवावे.
माझा खोकला बरा होतो आणि पुन्हा येतो. याचा काय अर्थ आहे?
खोकला थांबून पुन्हा येत असेल तर डॉक्टरांना नक्की सांगा, कारण याचे कारण सतत राहणाऱ्या खोकल्यापेक्षा वेगळे असू शकते. याची सामान्य कारणे म्हणजे दमा (Asthma) - जो येतो-जातो आणि रात्री, व्यायाम करताना किंवा थंड हवेत वाढतो; अ‍ॅसिडिटी (Acid reflux); वारंवार होणारे इन्फेक्शन (विशेषतः लहान मुलांमध्ये); आणि विशिष्ट ऋतूंमध्ये होणारी अ‍ॅलर्जी (Allergy). खोकला कधी येतो आणि तुम्ही काय करत होता याची नोंद ठेवा — यामुळे डॉक्टरांना निदान करणे सोपे जाते.